หลักการที่ใช้เลือกสำรับ
ตามคัมภีร์สมุฏฐานวินิจฉัย ร่างกายได้รับอิทธิพลจากสามชั้น คือ ธาตุที่ติดตัวมาตั้งแต่เกิด ช่วงวัย และฤดูของวันที่เลือก แต่ละชั้นทำให้ธาตุหนึ่งเด่นขึ้น สำรับที่แนะนำจึงช่วยปรับธาตุที่เด่นให้กลับมาสมดุล
ธาตุเจ้าเรือน · ดูจากเดือนเกิด
-
ธาตุดิน
คนที่เกิดเดือน 11, 12, 1 หรือเดือนตุลาคม พฤศจิกายน ธันวาคม
จะมีรูปร่างสูงใหญ่ ผิวค่อนข้างคล้ำ ผมดกดำ เสียงดังฟังชัด ข้อกระดูกแข็งแรง กระดูกใหญ่ น้ำหนักตัวมาก ล่ำสัน อวัยวะสมบูรณ์
ควรกินรสฝาด หวาน มัน เค็ม เช่น มังคุด ฝรั่งดิบ ฟักทอง เผือก ถั่วต่างๆ เงาะ น้ำนม น้ำอ้อย เกลือ ฯลฯ
-
ธาตุน้ำ
คนที่เกิดเดือน 8 ,9 ,10 หรือกรกฎาคม สิงหาคม กันยายน
จะมีรูปร่างสมบูรณ์ อวัยวะสมบูรณ์ สมส่วน ผิวพรรณสดใสเต่งตึง ตาหวาน น้ำในตามาก ท่าทางเดินมั่นคง ผมดกดำงาม กินช้า ทำอะไรชักช้า ทนหิว ทนร้อน ทนเย็นได้ดี เสียงโปร่ง มีลูกดกหรือมีความรู้สึกทางเพศดี แต่มักเฉื่อยและค่อนข้างเกียจคร้าน
ควรกินรสเปรี้ยว ขม เช่น ส้ม มะเขือเทศ สับปะรด มะกรูด มะนาว ใบมะขามอ่อน มะระ มะระขี้นก ฯลฯ
-
ธาตุลม
คนที่เกิดเดือน 5, 6 ,7 หรือเดือนเมษายน พฤษภาคม มิถุนายน
จะมีผิวหนังหยาบแห้ง รูปร่างโปร่ง ผอม ผมบาง ข้อกระดูกลั่นเมื่อเคลื่อนไหว ขี้อิจฉา ขี้ขลาด รักง่ายหน่ายเร็ว ทนหนาวไม่ค่อยได้ นอนไม่คอยหลับ ช่างพูด เสียงต่ำออกเสียงไม่ชัด มีลูกไม่ดก คือความรู้สึกทางเพศไม่ค่อยดี
ควรกินรสเผ็ดร้อน เช่น ขิง ข่า ตะไคร้ พริกไทย โหระพา ยี่หร่า กระเทียม
-
ธาตุไฟ
คนที่เกิดเดือน 2,3,4, หรือเดือน มกราคม กุมภาพันธ์ มีนาคม
มักขี้ร้อน ทนร้อนไม่ค่อยได้ หิวบ่อย กินเก่ง ผมหงอกเร็ว มักหัวล้าน หนังย่น ผม ขนหนวดค่อนข้างนิ่ม ไม่ค่อยอดทน ใจร้อน ข้อกระดูกหลวม มีกลิ่นปาก กลิ่นตัวแรง ความต้องการทางเพศปานกลาง
ควรกินรสขม เย็น จืด เช่น แตงโท แตงกวา ขี้เหล็ก มะระ หัวไชเถ้า มะเขือม่วง กะหล่ำปลี ฯลฯ
อายุสมุฏฐาน · ช่วงวัย
- น้ำ
ปฐมวัย
แรกเกิด – 16 ปี · เสมหะ (น้ำ) ครองวัย
- ไฟ
มัชฌิมวัย
16 ปีขึ้นไป – 30 ปี · ปิตตะ (ไฟ) ครองวัย
- ลม
ปัจฉิมวัย
30 ปีขึ้นไป · วาตะ (ลม) ครองวัย
อุตุสมุฏฐาน · ฤดู
-
คิมหันตฤดู (ฤดูร้อน)
วันแรม 1 ค่ำ เดือน 4 ถึง วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 (รวม 4 เดือน) · ปิตตะ (ไฟ) กำเริบ
-
วัสสานฤดู (ฤดูฝน)
วันแรม 1 ค่ำ เดือน 8 ถึง วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 (รวม 4 เดือน) · วาตะ (ลม) กำเริบ
-
เหมันตฤดู (ฤดูหนาว)
วันแรม 1 ค่ำ เดือน 12 ถึง วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 4 (รวม 4 เดือน) · เสมหะ (น้ำ) กำเริบ
วันเริ่มฤดูเลื่อนตามปฏิทินจันทรคติทุกปี แอปใช้ตารางวันเริ่มฤดูที่ตรวจกับวันสำคัญทางพระพุทธศาสนาแล้ว